Tragedy of Boleno Marsh, a Clown or Alfred John Tolkien (1834–1867)

An example of a clown from the 19th century

I have found a London clown, Boleno Marsh who was... Alfred John Tolkien, son of George William Tolkien and nephew of J.R.R. Tolkien's grandfather, John Benjamin Tolkien. So exciting is this #TolkienAncestry research!

 

Boleno's early death was tragical. We can read about it in Merely Players by Harry Lindley (see here):

I jumped into my garments, awoke my best friend, the comedian and clown in perspective, in time to see the temple of Thespis, which had been the receptacle of so much joy and misery to the poor player, levelled to the earth. I looked blankly at my friend. He returned the same look. "The theatre is gone, I am so sorry," said I. "So am I," said he. Then suddenly, in tones of exaggerated quasi- sorrowfulness, he exclaimed : "Great Caesar, my new Blue Shape (Shakespearian coat) is burnt to death." After the fire I never saw him more, but I read of his death some few years later. He was Boleno Marsh, the clown, and died at Sadler's Wells during the run of the pantomime. Cause, use of chemical flake white as a cosmetic paint, at least coroner's jury brought it in so. It may be from the use of these pamts, as in the case of G. L. Fox, who first suffered from paralysis of the facial muscles, and, again, grease paints, may be one of the factors which has placed so many actors in lunatic asylums.

Alfred John Tolkien died on 28 January 1867 in Hull, England in the age of 32 (see picture above). His death was described in The Freemasons' Monthly Magazine (Feb. 2, 1867, s. 20):

George Tolkien, pradziadek J. R. R. Tolkiena (1784–1840)

Drury Lane Theatre Royal w 1813

GEORGE TOLKIEN (20 X 1784 Pentonville, Londyn – 7 VI 1840 St Pancras, Londyn), nauczyciel muzyki, sprzedawca nut, śpiewak teatralny. Pradziadek słynnego angielskiego pisarza Johna Ronalda Reuela Tolkiena (1892 – 1973). Syn urodzonego w Gdańsku i przybyłego do Londynu ok. 1772 roku Johna Benjamina Tolkiena (VI 1752 Zaroślak, Gdańsk – 27 I 1819 Pentonville, Londyn), zegarmistrza i sprzedawcy porcelany oraz jego drugiej żony, Mary (1746 – 1837 Londyn) z domu Wall. Ochrzczony 7 XI 1784 w luterańskim kościele St Mary (Savoy Lutheran Chapel) w londyńskim Savoy. George mieszkał z rodzicami i braćmi w georgiańskim Pentonville przy ulicy White Lion Street nr 77. Jego rodzeństwo to zmarły w wieku lat czterech Benjamin (1782–1787) i urodzony rok po śmierci pierworodnego John Benjamin Tolkien (1788–1859), przyszły dżentelmenem i agent ubezpieczeniowy w Norwich Union, a przy okazji członek zgromadzenia herrnhutów czyli Braci Morawskich w Bristolu.

Z ksiąg parafialnych Savoy Lutheran Church w Londynie.
Chrzest George'a Tolkiena w 1784

Jako dziecko uczęszczał na lekcje skrzypiec do p. Dando. Ojciec płacił za lekcje 6 gwinei rocznie. W 1799 roku, w wieku 15 lat George został przyjęty jako czeladnik w warsztacie kuśnierskim stryja, Daniela Gottlieba przy Cheapside nr 60, gdzie miał odbyć siedmioletnią naukę. Miała ona trwać do 1806 roku, ale prawdopodobnie George odszedł z kuśnierskiego warsztatu, bo 5 września 1805 roku wziął ślub z Elizą Lydią Murrell (1787–1863) – czeladnik nie mógł się ożenić aż do końca nauki rzemiosła. Ślub miał miejsce w kościele anglikańskim St Bartholomew the Great, związanym z londyńskimi cechami rzemieślniczymi. Ślub dokonał się "by licence" (na licencji), a nie "by banns" (zapowiedzi), co jest typowe dla nonkonformistów (a podejrzewam, że George Tolkien był "wolnym chrześcijaninem" ze wspólnoty independentystów).

Ślub George's i Elizy. Zobaczcie oryginalny podpis George'a Tolkiena

Eliza była już w zaawansowanej ciąży. Pierworodny Tolkienów, George William Tolkien (1805–1877) urodził się 31 X 1805, dwa miesiące po ślubie rodziców. George i Eliza Lydia Tolkienowie mieli w ciągu 27 lat aż czternaścioro dzieci. Jednym z ich synów był dziadek J. R. R. Tolkiena, John Benjamin Tolkien (1809–1896). Rodzina George'a mieszkała pierwotnie w domu rodzinnym Tolkienów przy White Lion Street nr 77 w Pentonville w Londynie. Stamtąd George przeprowadził się w 1822 na High Street nr 4 w Islington. George w pierwszych latach ima się tych samych zajęć, co jego ojciec – był zegarmistrzem (1813), sprzedawcą porcelany (1814), nauczycielem muzyki (przed i po 1827), dżentelmenem (1830). Kolejne ulice, gdzie mieszkają Tolkienowie to Park Street (1826), Grove Street (1831), a w końcu prawdopodobnie Bidborough Street nr 25 w St Pancrace, gdzie George zmarł (choć może to być po prostu adres, pod którym przebywał w czasie przedwczesnej śmierci). Po śmierci George'a, jego żona Eliza Lydia zamieszkała przy Upper Seymour Street z dziećmi: Mary (1821–), Ann (1820–), Ellen (1827–), Septimusem (1826–) i Alfredem (1831–).

W latach 1827–1838 znajdujemy George'a Tolkiena jako członka Drury Lane Company (kompanii teatralnej z Drury Lane) przy Theatre Royal w Covent Garden (to ten sam teatr, gdzie prawie dwieście lat później oglądaliśmy musical The Lord of the Rings! – czy są przypadki w Śródziemiu?! Bo władze teatru nic o tym nie wiedziały). Członkiem tej samej kompanii był William Shrubsole, który należał do tej samej wspólnoty chrześcijańskiej, co rodzice George'a, i który spoczywa we wspólnym grobie z Tolkienami (na Bunhill Fields)*.

George Tolkien zmarł 1 VI 1840 w wieku 56 lat. Pochowano go 7 VI 1840 na cmentarzu przy kościele St George the Martyr, Queen Square, Camden. Grób niestety nie zachował się. 

__________________________________

* "In Opera
The Performers engaged were Messrs H. Phillips, Wilson, Templeton, Giubilei, Seguin, Anderson, Bedford, Duruset, Yarnold, Henry S Jones, Mears, Atkins, Birt, Butler, Chant Healey, T. Jones, Lloyd, Macarthy, Miller, F. Price, Raikes, G. Smith, S. Tett, C. Tett, [George] Tolkien, White &c. Mesdames Sherriff, Forde, F. Healey, H. Cawse, Poole, Fitzwilliam, Newcombe, Allcroft, Boden, R. Boden, Butler, East, Connelly, Goodson, Godwin, Hughes, Mapleson, Perry &c."

Christian Tolkien i John Benjamin Tolkien Życiorysy uzupełnione

CHRISTIAN TOLKIEN (Tolkien, Tolckien, Tollkien, Tolkühn, IV 1706 Krzyżbork/Kreuzburg, Królestwo Prus – X 1791 Zaroślak w Gdańsku, I Rzeczpospolita) od 1740 kanonier, w 1745 bombardier, a później ogniomistrz w korpusie artylerii Garnizonu Gdańskiego. Po zakończeniu służby wojskowej pracował prawdopodobnie jako specjalista od fajerwerków (fajerwerkarz, pirotechnik) w Gdańsku. Praprapradziadek słynnego angielskiego pisarza Johna Ronalda Reuela Tolkiena (1892 – 1973). Syn urodzonego w Krzyżborku (dziś Sławskoje w Obwodzie Kaliningradzkim) Christiana Tolkiena (1663 – 1746), piekarza oraz Reginy (ur. 1684 w Krzyżborku), z domu Vietoris. Ochrzczony 8 V 1706 w kościele farnym Krzyżborka. Jego chrzestnymi byli m.in. Christian Hoffmann (po nim dziecko otrzymało imię), Tobias Gramann, przedstawiciel rodziny kuśnierskiej i żona Friedricha Tolkiena z Krzyżborka. Christian Tolkien mieszkał z rodzicami i młodszym rodzeństwem w obrębie murów obronnych Krzyżborka. Tolkienowie mogli być luterańskimi pietystami. Rodzina Tolkienów z Krzyżborka to dynastia dziedzicznych sołtysów prawa chełmińskiego z pobliskiej wsi Globuhnen, która najprawdopodobniej wywodziła się od XIV-wiecznego herbowego rycerstwa Tolk (inaczej Tolkyn, Tolkien). Rodzice Christiana zostali pochowani na przykościelnym cmentarzu w Krzyżborku (dziś Sławskoje w Obwodzie Kaliningradzkim). 

Notowany w Gdańsku od co najmniej 1740 roku (wpis do artyleryjskiej kasy wdowiej), dokąd wyemigrował z (lub w ślad za) młodszym bratem, przyszłym mistrzem i starszym cechu kuśnierskiego, mieszczaninem Michaelem Tolkienem (1708 Krzyżbork – 1795 Gdańsk). Michael (a być może także Christian) Tolkien przybył do Gdańska w 1724 roku aby terminować u mistrza kuśnierskiego (jego nauka trwała do 1727). Christian Tolkien jako czynny artylerzysta Garnizonu Gdańskiego spotykany jest w dokumentach od 1740 do 1763 roku. Przed 1740 ożenił się po raz pierwszy z Heleną Pokrowską (zm. 1745; nazwisko Pokrowski-Покровський jest nazwiskiem rosyjskim, tzw. "popowskim" czyli typowym dla rodzin księży prawosławnych), siostrą Euphrosiny Frobgühn, żony Ephraima. Możliwe, że Christian Tolkien zdobywał szlify wojskowe jako pruski najemnik w armii rosyjskiej i tak poznał pierwszą żonę (?). 

W 1744 był ojcem chrzestnym swojej najstarszej bratanicy, Anny Elisabeth, a potem w 1784 jej nieślubnego syna Friedricha Benjamina. 15 II 1745 w kościele Zbawiciela (St Salvator) na Zaroślaku wziął ślub z córką bombardiera Garnizonu Gdańskiego Ephraima Bergholtza (zm. 1757; inna wersja nazwiska to Berckholtz), Anną Euphrosiną (1719–1792). Małżonkowie mieszkali wpierw na Biskupiej Górce (prawdopodobnie w domu nr 5 należącym później do przyjaciela rodziny, kupca Martina Musiga), a potem przenieśli się do domu Bergholtzów przy ul. Pośledniej (Letzte Gasse) nr 28 (numer serwisowy 12), którego właścicielem Christian Tolkien stał się w 1762 roku, a w 1788 przekazał go swojemu zięciowi, artylerzyście gdańskiemu, Johannowi Carlowi Bergmannowi (1743–1813). Dom Tolkienów leżał przy samym wale i bramie Oruńskiej (Peterszawskiej), miał konstrukcję szkieletową, a wybudowano go w 1725 na terenach należących pierwotnie do Szpitala św. Gertrudy, tuż przy dawnym źródełku. Na jego miejscu stoi dziś kamienica z XIX wieku przy ulicy Kaznodziejskiej nr 30. Dom przylegał zarówno do wału miejskiego jak i do stromego zbocza Biskupiej Górki – być może taka lokalizacja pozwalała na bezpieczne przygotowywanie fajerwerków?

Christian i Anna Euphrosina Tolkienowie mieli czworo dzieci: Daniela Gottlieba (VII 1746, Biskupia Górka – 26 V 1813 Shoreditch, Londyn), mistrza kuśnierskiego i metodystę londyńskiego, Annę Elisabeth (IV 1748 Biskupia Górka – przed 1788 Zaroślak, po mężu przyjęła nazwisko Stobbe), Johanna Benjamina (VI 1752 Zaroślak – 27 I 1819 Pentonville, Londyn), zegarmistrza, sprzedawcę porcelany oraz protestanckiego nonkonformistę (patrz niżej) oraz Eleonorę Renatę (VI 1756 Zaroślak – 14 IX 1829, po mężu, artylerzyście gdańskim, przyjęła nazwisko Bergmann, a jej najstarszy syn, Daniel Gottlieb Bergmann wyjechał do Anglii jako stolarz. Dzieci w domu rodzinnym nazywane były Daniel, Anna Elisabeth, Benjamin i Renata. Synowie opuścili Gdańsk na zawsze w latach 1766–1772 (patrz tzw. "plagi pruskie"), a córki zostały blisko rodziców. Rodzina Bergmannów mieszkała wspólnie z Tolkienami aż do ich śmierci w latach 1791–1792. Potem Bergmannowie przenieśli się na ul. Łagiewniki (Schüsseldamm) nr 19 (numer serwisowy 1110).

Jako członek Garnizonu Gdańskiego Christian Tolkien występuje co najmniej do 12 IX 1763, gdy zdobył on pierwsze miejsce w dorocznym konkursie strzeleckim. W 1770 władze gdańskie notują jego i jego brata Michaela jako poddanych pruskich z Krzyżborka w Królestwie Prus, którzy od co najmniej trzydziestu lat mieszkają stale w Gdańsku. Udało im się uniknąć ekstradycji do Prus w czasie tzw. "plag pruskich". Niewiele wiemy o późnych latach życia Christiana Tolkiena. Możliwe, że zarabiał na życie organizując prywatne pokazy ogni sztucznych. Zmarł w wieku 85 lat w październiku 1791, a pochowano go na Nowym Cmentarzu kościoła Zbawiciela 30 X 1791. Kilka miesięcy później zmarła jego żona, Anna Euphrosina. Oboje małżonkowie zmarli przed III rozbiorem Polski, w ostatnich latach polskiego (politycznie, choć językowo niemieckiego) Gdańska

↓

JOHANN BENJAMIN TOLKIEN (Tollkien, Tollkühn, VI 1752 Zaroślak – 27 I 1819 Londyn), zegarmistrz, sprzedawca porcelany. Prapradziadek słynnego angielskiego pisarza Johna Ronalda Reuela Tolkiena (1892 – 1973). Syn urodzonego w Krzyżborku (Kreuzburg, Prusy Wschodnie) Christiana Tolkiena (V 1706 Krzyżbork – 30 X 1791 Zaroślak), pirotechnika w korpusie artylerii Garnizonu Gdańskiego oraz Anny Euphrosiny (1719 – 3 VI 1792 Zaroślak), z domu Bergholtz, córki artylerzysty gdańskiego. Ochrzczony 11 VI 1752 w kościele Zbawiciela (St Salvator) na Zaroślaku (Petershagen). Jego chrzestnymi byli m.in. Johann George Rohn, mistrz kuśnierski (po nim dziecko otrzymało pierwsze imię), Martin Wilcke, przedstawiciel rodziny kuśnierskiej, znanej w Gdańsku już w XVII wieku oraz piekarz Benjamin Sonnenstrom (w dokumencie Sonstrom; po nim dziecko otrzymało drugie imię). Johann Benjamin Tolkien mieszkał z rodzicami, starszym bratem Danielem Gottliebem (1746 Biskupia Górka – 1813 Londyn) i dwiema siostrami, Anną Elisabeth (1749 – 1830) i Eleonorą Renatą (1756 – 1829 Gdańsk) na Zaroślaku, w domu o konstrukcji szkieletowej przy ul. Pośledniej (Letzte Gasse) nr 28. W domu rodzinnym nazywano go Benjaminem. Tolkienowie byli luterańskimi pietystami, a być może sympatyzowali z herrnhutami (których wspólnota istniała w Gdańsku od co najmniej 1779 roku). Rodzice Johanna Benjamina zostali pochowani na Nowym Cmentarzu kościoła Zbawiciela na Zaroślaku. 

Notowany w Londynie od 1777 roku, dokąd wyemigrował w ślad za starszym bratem po 1770. W stolicy Wielkiej Brytanii podpisywał się jako John Benjamin Tolkien. Nigdy nie uzyskał statusu obywatela Wielkiej Brytanii (figurował w dokumentach jako obcokrajowiec). 27 IV 1777 w kościele St James's w Clerkenwell wziął ślub z Mary Warner (zm. 1780) i przystąpił z żoną do wspólnoty wczesnometodystycznej, znanej jako Countess of Huntingdon's Connection ('Koneksja Hrabiny Huntingdon'). Po śmierci pierwszej żony 22 IV 1781 ożenił się po raz drugi z Mary Wall (1746 – 1837) w kościele St Sepulchre w Holborn. Małżonkowie mieli troje dzieci: Benjamina Tolkiena (1782 - 1787, zmarł w dzieciństwie), George'a Tolkiena (1784 - 1840 – to pradziadek J.R.R. Tolkiena, nauczyciel muzyki i śpiewak teatralny) i Johna Benjamina Tolkiena (1788 - 1859, dżentelmen, agent ubezpieczeniowy). Rodzina mieszkała przy White Lion Street nr 77 w modnej londyńskiej dzielnicy georgiańskiej Pentonville. W 1792 w wieku 40 lat John Benjamin Tolkien został współwłaścicielem firmy zegarmistrzowskiej Gravell & Tolkien. Jego zakład znajdował się przy ulicy St John Street nr 49 w Londynie i kontynuował tradycje zegarmistrza londyńskiego, Eardleya Nortona (1728 – 1792). Jeden z pierwszych zegarów kominkowych Gravella i Tolkiena znajduje się w Pałacu Zimowym petersburskiego Ermitażu, a zegarek kieszonkowy tej firmy jest częścią kolekcji British Museum w Londynie. W 1799 roku syn Johna, George Tolkien został czeladnikiem w zakładzie kuśnierskim stryja Daniela „Furrier Trade” przy Cheapside w Londynie. W 1808 roku John Benjamin Tolkien zaczyna nowy biznes: „Tolkien & Dancer Watch-movement & Tool-manufacturer” przy St. John's Street nr 145 w Londynie. W maju 1813 umarł Daniel Tolkien, a w gazecie The News (z 9 V 1813) czytamy, że John Benjamin Tolkien, „sprzedawca porcelany i szkła z dziedzińca kościoła św. Pawła w Londynie” zbankrutował. 

John Benjamin Tolkien zmarł 27 I 1819. Grób Johna Benjamina Tolkiena i jego żony Mary Tolkien znajduje się na nonkonformistycznym cmentarzu Bunhill Fields w Londynie w części związanej z członkami Bible Society.

Jeszcze o Letzte Gasse nr 28

Potrzebuję Waszej pomocy! Archiwum Państwowe w Gdańsku przysłało mi skan strony 60 księgi gruntowej Petershagen (Zaroślaka), gdzie opisano transakcję z roku 1788 przekazania domu Christiana Tolkiena jego zięciowi, Johannowi Carlowi Bergemannowi. Własność ta opisana jest jako "działka B", czyli dotyczy domu (domów), które opisane są na marginesie jako nr 18 lub 28. Przedstawiam Wam skan wspomnianej strony w wersji oryginalnej i skontrastowanej. Widzę tam przekreślone nazwisko Johann Carl Bergemann, widzę datę 1788, a nawet wydaje mi się, że widzę nazwisko Tolkin w wyblakłej części zapisów na dole strony. Może Wy dojrzycie tam więcej tolkienowskiej treści?

Co najciekawsze w Archiwum Państwowym w Gdańsku, w zespole nr 15 ("Państwowy Urząd Policji Budowlanej w Gdańsku – Staatliches Baupolizeiamt Danzig") zachowała się teczka "Petershagen 28" (sygnatura 15/1889). Według informacji z inwentarza, dokumenty zgromadzone w teczce pochodzą z lat 1850-1925 i są wśród nich m.in. szkice. Tam może być opis domu Christiana Tolkiena, który najpewniej był budowlą szachulcową (szkieletową) podobną do innej tego typu budowli z Letzte Gasse, którą widzimy na zdjęciach Zaroślaka z lat 60. XX wieku:

Petershagen now and then

If you want to compare Petershagen in the Tolkiens' time (c. 1800) and today, see my comparision. And see how accurate was the older map! Tolkiens' street, Letztegasse is first one from the left. Today we can see there three houses from c. 19th century.

And below comparision of two maps from the 19th century with the Tolkiens' house at Letztegasse No. 28:

 

London Brothers and their coins

I would like to share my little coin collection with you. My coins come from the places and from the times of the London Brothers born in Petershagen, Danzig (Gdańsk) – Daniel Gottlieb Tolkien (1746–1813) and John Benjamin Tolkien (1752–1719).

The small one is Danzig shilling from the times of the king Stanislaus August Poniatowski (1765). The silver one is English shilling of George III (1817) and the last one is very interesting for every Tolkien-fan because it is a farthing of George III (1773) – a farthing is also an unit of The Shire division. In his Nomenclature of 'The Lord of the Rings' J. R. R. Tolkien wrote:

 (...) the second element in Eastfarthing, Northfarthing, Southfarthing, Westfarthing is the same word as E. farthing (OE feorðing, ME ferthing), quarter of a penny (...)

 Other coins from Gdańsk (Danzig) of the Tolkiens can be seen here (No. 190, 191, 192):

Wilhelm Stryowski i Petershagen

Zaroślak czyli dawne Petershagen wydało kilku znanych ludzi. Z nich największą sławą cieszy się chyba wybitny malarz gdański, Wilhelm Stryowski, którego obraz Konfirmacja w kościele Zbawiciela (1863) przedstawiam powyżej (dziękuję za to zdjęcie Fortowi z Forum Dawny Gdańsk!).

Wilhelm Stryowski (1834, Petershagen – 1917, Essen) był synem rzeźnika Ludwiga Augusta i Julianny Wilhelminy z domu Franz. Malowanie rozpoczął pod kierunkiem wuja Karola Dawida Franza, portrecisty. Był uczniem Johanna Carla Schultza w gdańskiej Kunst und Handwerksschule. Dzięki stypendium studiował w latach 1852-1856 na Akademii Sztuk Pięknych w Düsseldorfie, pod kierunkiem Wilhelma von Schadowa. Po ukończeniu studiów i zwyczajowej podróży po zachodniej Europie wrócił do Gdańska, gdzie szybko zdobył uznanie. Specjalizował się w obrazach rodzajowych, a szczególnym zainteresowaniem darzył flisaków i Żydów. W poszukiwaniu tematów jeździł do Małopolski, gdzie nawiązał kontakty z polskimi malarzami (Wikipedia).

W czasie moich poszukiwań genealogicznych znalazłem też zapis chrztu Stryowskiego w kościele St Salvator (Zbawiciela). To ten sam kościół, w którym ochrzczono dzieci Christiana Tolkiena, w tym "Londyńskich Braci", Daniela i Johna Benjamina. Oto ten zapis z samego początku 1835 roku:

Żeby powiększyć, kliknij!

Christian Tolkien was the best! (1763)

I want to present now the document from the file APGd 300,18/7 (Gdańsk Garrison arrangements, recruitment for the years 1733–1793). 

On 8, 9, 10 and 12 September 1763 there was a competition between the 195 members of the Artillery Corps of the Danzig Garnison (Gdańsk Garrison). It was a custom once a year to check the soldiers' abilities. See that in 1763 the first prize won Christian Tolkien, the Professor's great-great-great-grandfather!

 

The Tolkiens from Letztegasse No. 28, Petershagen

Letztegasse is 'Last Lane' and means something like cul-de-sack or bag-end! Finally I have localized the house of the Gdańsk Tolkiens, of Christian Tolkien (bombardier in the Gdańsk artillery and the feuerwerker) and his wife Anna Euphrosina, née Bergholz!

Yesterday I have made my discovery of the year 2018! In the National Archive in Gdańsk I have found big document being the description of the life of Christian Tolkien (1706, Kreuzburg, Prussia – 1791, Danzig/Gdańsk, Poland). In this records (from 1745 and 1788) we have the following facts:

• Christian Tolkien born in 1706 is described as "Feuerwercker reformé" (reformed pyrotechnician) and "Bombardier" (a rank in artillery) of the Artillery Corps of Danzig/Gdańsk Garrison.  
• in 1788 his wife is Euphrosina Tolkien (born in 1718). In the document we find out earlier wife of Christian Tolkien who was Helena Pokrowska (Russian? Polish?) who died in 1745. They probably did not have any children.
• Helena Pokrowska's sister was Euphrosina, wife of Ephraim Frohgühn.
• Christian and Euphrosina four children are named: sons Daniel and Benjamin (they are of course Daniel Gottlieb Tolkien and Johann Benjamin Tolkien known from Gdańsk and London records!), daughters Renata and Anna Elisabeth
• Renata (we know that she was in fact Eleonora Renata) was married to Johann Carl Bergemann (alias Bergmann; a "Feuerwercker" of the Artillery Corps). In 1788 the Tolkiens' house at Letztegasse No. 28 was prescribed to the Bergmanns.
• Anna Elisabeth was dead in 1788. Her husband was Johann Stobbe and they had one son, Samuel.

Letztegasse (a kind of "Bag End") is the address where John Benjamin Tolkien (1752, Danzig/Gdańsk, Poland – 1819, London) was born! You know that for many months I have tried to guess where their house was placed. Now I know! 

It was Letztegasse No. 28 (ul. Poślednia nr 28) very close to the City Wall (this ground belonged to the Hospital of St Gertrude). At the moment let us see this picture from R. Curicke book on Danzig from the end of the 17th century with these houses:

St Gertrude Hospital and Petershagen with the Tolkiens' house

 Update:

1) First let us see the record on Christian Tolkien and his family from 1788 (more to be seen soon) from the Artillery records book APGd 300,91/1, p. 276 (I have underlined the fragment about the ground books from Petershagen where his house is described):

2) Then let us see the fragment of the ground book of Petershagen (APGd 300,32/46, p. 60). They will send me the photo with better resolution; at the moment I present my weak copy of this page with underlined the date 1788, the name of St Gertrude Hospital and with the number of the house from Buhse's plan of Gdańsk):

3) Let us see this house on Buhse's plan of Gdańsk:

And another map from the beginning of the 19th century:

The house (and the street known in Polish as Poślednia) don't exist any more. But the house could be of this kind (from M. Deisch drawing of the Outer Petershagen from the time when Daniel and Benjamin were small boys in Danzig, Poland – years before their migration to London):

Ogniomistrz Tolkien Christian Tolkien (1706–1791) w Garnizonie Gdańskim

Źródło: m.in Garnison Danzig (Facebook)

Na ilustracji gdański grenadier pod Zbrojownią (Wielkim Arsenałem)
M. Deisch, 1765

Christian Tolkien ("Tolckien"; 1706, Krzyżbork – 1791, Gdańsk), praprapradziadek J. R. R. Tolkiena był w Gdańsku żołnierzem miejscowego Garnizonu Miejskiego ("Siesige Stadt Garnisson"), członkiem Kompanii Artyleryjskiej. W 1771 (gdy Ch. Tolkien opisany jest w dokumencie APGd 300,31/109 jako "Feuerwercker") kompania ta miała następujące dowództwo:

Capitain (kapitan), Johann Gottfried Wittwerk
Lieutnant (porucznik), Johann Albert Rudnick
Fänrich (chorąży), Carl Gottfried Reiffke

W 1752, gdy w Peterszawie urodził się prapradziadek Profesora, Johann Benjamin Tolkien (zm. 1819 w Londynie) dowództwo składało się z:

Capitain (kapitan), Johann George Thom.
Lieutnant (porucznik), Jacob Bohnas
Fänrich (chorąży), Johann Stern

W 1790, w przededniu śmierci Christiana Tolkiena i w przededniu zajęcia Gdańska przez Prusy, dowódcami byli:

Capitain (kapitan), Magnus Skepsgardt
Pr. Lieutnant (pierwszy porucznik), Benjamin Friedrich Harder

Kompania Artylerii składała się ze 120 żołnierzy. Ich mundury opisane są następująco: "Blaue Röcke gekleidet mit rotten Rabatten, Kragen und Aermelauffschlaegen, und hatte paille Unterkleiden" – niebieskie fraki z czerwonymi rabatami i mankietami, paliowe (słomkowe) kamizelki i spodnie. Żołnierze Kompanii Artyleryjskiej mieszkali na Biskupiej Górce (dla nich parafią był kościół St Salvator w Petershagen/Peterszawie; dlatego tam chrzczono małych Tolkienów!), a na Starym Mieście głównie przy kościele św. Bartłomieja (ulice Böttchergasse, Schüsseldamm, An der Seyen), gdzie znajdowało się także miejsce zborne straży obywatelskiej (Błękitny Regiment kompanii obywatelskiej Szerokiego Kwartału); w tych oddziałach porucznikiem był w latach 70.-90. XVIII wieku młodszy brat Christiana, obywatel i mistrz kuśnierski, Michael Tolkien, 1708–1795). Na cmentarzu św. Bartłomieja pochowano zaś zięcia Christiana Tolkiena, artylerzystę i stolarza Johanna Carla Bergmanna, oraz jego żonę Eleonorę Renatę, siostrę Londyńskich Braci!

Artyleria Biskupiej Górki w 1759

W księgach parafialnych kościoła St Salvator w Peterszawie znajduję wiele śladów żołnierzy Garnizonu Gdańsk, szczególnie ich śluby. Oto na przykład od 1777 notuje się tam grenadierów, muszkieterów, artylerzystów, kawalerzystów i doboszy z kompanii takich znanych postaci jak major Constantin Dionysius von Bonhorst (Guarnison), major Friedrich Gustav Petersson (Guarnison) czy kapitan Carl Gottlieb Voigt (Leib-Compagnie) albo chorąży Gottfried Christian Ritter (Leib-Compagnie).

Nie znalazłem ogniomistrza Christiana Tolkiena w spisie obywateli z 1770 z prostej przyczyny. W spisie nie ujęto obiektów wojskowych. Christian jako Feuerwerker/ogniomistrz pracował zapewne przy Starej Zbrojowni w budynku zwanym Starą Apteką (było to laboratorium ogniomistrza; istnieje do dziś, będzie miał nową funkcję teatru kameralnego), a jego mieszkanie znajdowało się na tyłach tego budynku (cegła, którą posiadam, to fragment tego budynku). Adres tego miejsca to Hintergasse No. 120, co równa się Klein Schirrmachergasse No. 3 (SN 1967). W tym samym domku znajdował się jednocześnie Dom Cechu Kuśnierzy (tam zorganizowano m.in. ślub córki Michaela Tolkiena w 1777), a w XIX wieku antykwariat Christiana Tolkiena juniora. Możliwe też, że Johann (John) Benjamin Tolkien urodził się na Peterszawie w budynku garnizonu gdańskiego, np. przy Bramie Oruńskiej (Peterszawskiej).
Zwróćmy uwagę na opis ogniomistrza ze starego podręcznika arylerii. Ogniomistrz miał oprócz wojskowych, także cywilne zadania - tworzył miejskie fajerwerki:

Podręcznik artyleryjski z pocz. XIX wieku (polona.pl)

 Biskupia Górka, gdzie Christian Tolkien mieszkał zapewne przy Bastionie Ostroróg w jego czasach wyglądała zapewne tak, jak dziś Gradowa w Gdańsku. Pruska twierdza wygląda jak smajale w Bucklandzie, nieprawdaż?

Tak wyglądała Biskupia Górka w czasach Tolkienów (zdjęcie fortecy pruskiej na Gradowej)