A Tolkien from Suffield (1582)

St Margaret church in Suffield, Norfolk

It is really funny to find a Johes Toelkyn (John Tolkien?) from 1582 in the parish... Suffield, Norfolk!

More here

Daniel Gottlieb Tolkien: Obituary (The Methodist Magazine, 1813)

 Z The Methodist Magazine, 1813:

"Mr DANIEL TOLKIEN died at his residence in Hoxton Square. He was born at Dantzic, in July 1746, and at the age of twenty he removed to Amsterdam, where, influenced by religious friends, he was convinced of sin. Coming to London in 1770, he attended the German Church under Mr Burgman, where his convictions were deepened. Having acquired the English language, he attended English places of worship, and especially those in connection with Mr Wesley; and deriving from their worship just those spiritual blessings which he felt the need of, he joined the Society, and was a consistent Methodist to the end of his days. He was distinguished as a man of prayer, and whilst praying he felt sensible of his speaking with God, and realised also continually a sense of his acceptance by God through Jesus Christ. He delighted in reading the Word of God, and in hearing it preached. Having carried on a large business, he retired in advanced years to Hoxton, where a painful disorder overtook him, from which he suffered severely but very patiently, and he passed away, holding fast his confidence in God, saying, "Though He slay me, yet will I trust in Him." Two funeral sermons were preached for him-one at the German Church in the Strand, by the Rev. Dr Steinkopff, on June 6th, 1813; and by Mr Benson, at City Road Chapel on the next Lord's Day evening. Mr Tolkein's family attended service at the Savoy Chapel in the Strand on Sunday mornings, and at City Road on Sunday evenings.

– "Methodist Magazine", 1813

Polish translation:

Zmarł 27 maja 1813 przy Hoxton Square w Londynie DANIEL G. TOLKIEN ["TOLKEIN"]. Urodził się w Gdańsku ["Dantzic"] w lipcu 1746 roku jako syn poważanych i religijnych rodziców. Przybywszy w wieku lat dwudziestu do Amsterdamu [1766] został opatrznościowo ulokowany w rodzinie religijnej, w której, za sprawą wspólnej modlitwy i religijnych konwersacji, przebudził się do poczucia swojej winy i [związanych z tym] niebezpieczeństw. Jego przekonanie o grzechu stało się tak bolesne, a pokusa, żeby zwątpić w miłosierdzie taka silna, że bliski był pragnienia, żeby nigdy nie przyjść na świat. Pozostawał w takim stanie przygnębienia aż otworzył swój umysł przed pewnym religijnym przyjacielem, z którym rozmowę i modlitwy pobłogosławił ku jego dobru nasz Pan. Przybywszy do Londynu w 1770 uczęszczał na nabożeństwa p. Bergmana [Johann Gustav Bergmann, 1744-1795], wtedy służącego w niemieckim kościele luterańskim w Savoyu. W listach z tego czasu do rodziców i brata [Johanna Benjamina Tolkiena, który przybył do Londynu po 1770] wielce się delektował miłością do Chrystusa. Uczestniczył w prywatnych spotkaniach dla modlitwy i edukacji, do których zachęcał go pastor Burgmann. Nauczywszy się języka angielskiego, zaczął odwiedzać pewne angielskie kościoły i Kaplice [chodzi tu wyraźnie o kaplice wczesno-metodystyczne] i gdy zaczęła się jego szczególna uwaga i sympatia dla ludzi związanych ze świętej pamięci P. Wesleyem, dołączył do ich towarzystwa. Z wdzięcznością dziękował do samego końca swojego życia za duchowe błogosławieństwa, które były mu dane dzięki tej koneksji.(...)

c.d.n.

Johann Gustav Burgmann – pierwszy londyński pastor Tolkienów

Johann Gustav Burgmann (1744 – 1795) był pierwszym londyńskim pastorem Daniela i Johanna Benjamina. Prawie rówieśnik Londyńskich Braci, okazał się bardzo pomocny, gdy bracia przybyli z Gdańska do stolicy Zjednoczonego Królestwa:

Przybywszy do Londynu w 1770 [Daniel G. Tolkien] uczęszczał na nabożeństwa p. Bergmana [Johann Gustav Bergmann, 1744-1795], wtedy służącego w niemieckim kościele luterańskim w Savoyu. W listach z tego czasu do rodziców i brata [Johanna Benjamina Tolkiena, który przybył do Londynu po 1770] wielce się delektował miłością do Chrystusa. Uczestniczył w prywatnych spotkaniach dla modlitwy i edukacji, do których zachęcał go pastor Burgmann.

Burgmann był pastorem ewangelicko-augsburskim (niem. evangelisch-lutherisch). Urodził się 24 paźrdziernika Oktober 1744 w Güstrow, a zmarł 5 października 1795 w Mülheim nad Renem. Jego rodzice to Joachim Heinrich Burgmann i Elisabeth Christiana Storch. W lipcu 1767 w Essen ożenił się z Kathariną Heleną Friederiką Bastian (1749 – 1818), z którą miał sześcioro dzieci. Był proboszczem w Essen, Londynie (1767-1774) i w Mülheim nad Renem (pełna genealogia tutaj).

W publikacji Kirchen-Ordnung für Evangelisch Lutherischen St. Marien oder Savoy-Gemeine in London, 1810-11 znajdujemy listę parafian, a na niej naszych braci w sekwencji chronologicznej (widzimy, że między Danielem i Johannem do parafii dołączyło jeszcze wielu innych Niemców, a wśród nich znajduję kilka znanych z Gdańska nazwisk (Schröder to nazwisko pastorów Zaroślaka, Wolff to też nazwisko chrzestnego Daniela)! Muszę się temu dokładniej przyjrzeć):

Z księgozbioru pana Christiana Tolkiena (cz. 4)

For the English translation press "Translate" on the right!

Zbiór książek z antykwariatu "Tolkien" w Gdańsku (1808-1812) naprawdę zadziwia, bo książki – ich autorzy i tytuły – świetnie korespondują z dziejami przodków J.R.R. Tolkiena w XVIII i w początku XIX wieku.

Johann Caspar Lavater

Odkrywam ostatnio, że migracja z Gdańska do Londynu miała nie tylko ekonomiczne oblicze. Jeszcze mocniejszą inspiracją były poszukiwania religijne "Londyńskich Braci", które pchnęły ich do wzięcia udziału w Religijnym Przebudzeniu doby Oświecenia (tak – koniec XVIII wieku to nie tylko Rewolucje polityczno-społeczne; to także rozwój nowych doktryn religijnych i wielkie ożywienie wiary w Kościele katolickim, a szczególnie w reformacyjnych Wspólnotach.

Wśród znanych nam już spisów książek z antykwariatu przy ulicy Tandeta (patrz wyżej), który należał do Christiana Tolkiena (1762-1821), syna mistrza kuśnierskiego, Michaela, mamy kilka książek, które wpisują się w ten właśnie nurt. 

Oto na przykład pisma szwajcarskiego kaznodziei i poety, Johanna Caspara Lavatera pt. Aussichten in die Ewigkeit ("Perspektywy na wieczność") z lat 1768–1778, które w antykwariacie "Tolkien" występują też jako "Lavaters Schriften" ("Pisma Lavatersa"). Jest to zbiór ewangelicznych listów Lavatera do Johanna George Zimmermanna, przybocznego medyka hanowerskiego króla Wielkiej Brytanii!

Zobaczmy jak bardzo Lavater był poważany wśród ewangelicznych anglikanów (do których należeli Daniel G. Tolkien i John B. Tolkien w Londynie):

Muszę też lepiej przyjrzeć się takim pozycjom jak: "Kazania – D. Bertling, D. Kraft, M. Stark, Lange, Bobriks" (widzę, że są to kaznodzieje związani z Gdańskiem), Das neue reformirte Gesangbuch (taki śpiewnik wydany został m.in. w Gdańsku), oraz apokaliptycznej książce Das flüchtige Pater m. beygeschrieb.

27 New Street (Bedford Street), Covent Garden First London Address of D. G. Tolkien (1786)

The London Directory (1786) just discovered by me shows the earliest known address of Daniel Gottlieb Tolkien in London. He was then a furrier at 27 New Street, Covent Garden. Now the street is called New Row. Daniel lived close to the Savoy Lutheran Chapel. Looking at the street map (see below) we can assume that 27 New Street may be the same address as Bedford Street from the documents from 1794. In fact the No. 27 lays between New Row and Bedford Street. During my next visit in London I will explore these narrow rows.

New Street, Covent Garden, Westminster (c.1720)

John Benjamin Tolkien's denomination revealed! Countess of Huntingdon's Connexion

Selena Hastings, Countess of Huntingdon (1707-1791) was an English religious leader who played a prominent part in the religious revival of the 18th century and the Methodist movement in England and Wales, and has left a Christian denomination – Countess of Huntingdon's Connexion in England and Africa. She played a major role in financing and guiding early Methodism (source: Wikipedia).

Selina Hastings, Countess of Huntingdon
(1707-1791)

Two sources prove that John Benjamin Tolkien (b. 1752, Gdańsk, d. 1819, London – see my discovery of his act of baptism at Salvatorkirche, Petershagen, Danzig/Gdańsk) attended the early Methodist and Congregationalist "conventicles" of Selina Hastings in Spa Fields Chapel as early as 1779. The first of the sources is his own burial (I wrote about it here) in the same grave as William Shrubsole who was an organist at the Spa Fields Chapel (and who belonged to Lady Huntingdon's community), the other is the burial of John's first wife, Mary Tolkien, née Warner at the Spa Fields Chapel burial grounds (non-conformist register of Lady Huntingdon's community at Ancestry.co.uk). What we can say about John Benjamin's denomination is that in Gdańsk he was born in the Lutheran suburb with strong Mennonite influence and that in London he joined the early Methodist community with strong Calvinist influence which was important in the creation of the Congregational movement. His brother, Daniel Gottlieb Tolkien became a member of the City Road Methodist community (read about it here).

Spa Fields Chapel

Spa Fields Chapel interior

Mary Tolkien, née Warner (1753-1779), a daugter of James and Elisabeth was baptized on 18 March, 1753 at Saint Peter's, Paul's Wharf, the City of London. She got married with a German-speaking Gdańsk immigrant, Johann Benjamin Tolkien (1752-1819) on 29 April, 1777 at St James, Clerkenwell. Both Johann (John) and Mary were probably the members of Selina Hastings' community. They had two daughters (Anna Maria and Elisabeth – it is even possible that Elisabeth died in... Gdańsk – I must check this possibility) and they lived at St Andrew's parish, Holborn (it is probably the first English address of J.R.R. Tolkien's great-great-grandfather!). Mary was buried by the Spa Chapel burial grounds:

Spa Fields Chapel, 1778-1786 (Ancestry.co.uk)

More about William Shrubsole can be found here ("Shrubsole, William (1760-1806)" in Dictionary of National Biography):

"Tollkühn" nicht "Tulkin"

Ciekawy dokument, który pokazuje dwie rzeczy: (1) że nazwisko Tolkien występowało w Gdańsku podczas II wojny światowej (wśród zebranych przeze mnie Gdańszczan, mam z tego okresu Tollkühnów z Nowego Portu) i że (2) władze narodowo-socjalistyczne celowo je germanizowały:

"Auf Anordnung des Amtsgerichts in Danzig Aktenzeichen 15.III.149/43 wird berichtigend vermerkt, dass es überall urkundlich und richtig "Tollkühn" nicht Tulkin heißen muß.

Den 15. Juli. 1943
Der Standesbeamte"

Szukamy adresu Tolkienów w Oruńskim Przedmieściu!

Wydaje się, że na tej mapie ukrywa się dom Christiana Tolkiena.
Rozwiązanie zagadki jest już bliskie...

"Ożywione życie gospodarcze gdańskich przedmieść również zasadzało się na szerokiej produkcji rzemieślniczej, w znacznym stopniu nielegalnej. Najbardziej rozwinęły działalność przedmieścia przy głównym szlaku komunikacyjnym wiodącym do Gdańska z południa i zachodu – Peterszawa (inaczej Zaroślak, niem. Petershagen), Orunia (niem. Ohra), Oruńskie Przedmieście (Stadtgebiet), Gradowa Góra (niem. Hagelsberg), Nowe Ogrody (niem. Neugarten) i tzw. Piaskownia (niem. Sandgrube). Na szeroką skalę rozwinęły się tam m.in. rzemiosła skórnicze, kowalskie, garncarskie, produkcja filcu wraz z kapelusznictwem, zwłaszcza zaś gorzelnictwo." (Historia Gdańska, T. III/1, pod red. E. Cieślaka, str. 469-470).

To bardzo ważne informacje, bo też przodków prof. Tolkiena, jego prapradziadka – Johanna Benjamina Tolkiena (1752-1819) i jego praprapradziadków – Christiana i Annę Euphrosinę Tolkienów – spotykamy właśnie przy kościele Zbawiciela na Zaroślaku (gdzie Tolkienowie biorą ślub w 1745 i chrzczą synów w 1746 i 1752), a rodzice Anny Euphrosiny pochodzą prawdopodobnie z Oruńskiego Przedmieścia (w tamtejszym kościele i u Zbawiciela na Zaroślaku spotykamy w XVIII w. przedstawicieli jej rodziny Bergholtz).

"Polowanie" na adres Londyńskich Braci trwa...

Johann George Rohn and the 'John'-tradition in the Tolkien family

The first known John (Johann) in the Tolkien family line of John Ronald Reuel Tolkien was Johann Benjamin Tolkien (later John Benjamin Tolkien), born in Gdańsk in June 1752 and buried in London in 1819. From his act of baptism (11 June 1752, St Salvator church in Petershagen, Danzig or Zaroślak, Gdańsk) we can assume that he received his first name after his godfather, Johann George Rohn. 

Who was Johann George Rohn?

From his funeral act from 31 August 1767 (St Katharinen, grave No. 84) we can see that he was a furrier master ("Kirschner Meister"):

Source: FamilySearch (Mormons)

He must have been a very important person for both Tolkien families in Gdańsk (Michael's and Christian's) because in 1752 he was a godfather for two Tolkien boys:

(1) for Johann Daniel Tolkien, son of Michael and Euphrosina (22 June 1752):

Source: FamilySearch (Mormons)

and (2) for Johann Benjamin Tolkien, son of Christian and Anna Euphrosina (11 June 1752):

Source: FamilySearch (Mormons)

In 1746 he was a godparent of Michael's daughter, Euphrosina Regina together with his wife Cordula Elisabeth Rohn:

Source: FamilySearch (Mormons)

The Rohn family grave was tomb No. 84 in the Katharinenkirche where some members of the Tolkien family were buried too.

The Rohn family lived at Drehergaße (ul. Tokarska) and Petersiliengaße (ul. Warzywnicza) in Gdańsk. I suppose Johann George Rohn was Daniel Gottlieb Tolkien's master during his furrier apprenticeship. Johann George Rohn died in 1767. Daniel left Gdańsk and left for Amsterdam and London in 1766.

Zbór Zbawiciela w Gdańsku Tu ochrzczono Tolkienowego prapradziadka

Nie chce mi się nawet pokazywać Wam dzisiejszego Zaroślaka. I tego, co zostało ze zboru Zbawiciela. To strasznie przygnębiające. Dlatego te zdjęcia i grafiki z dawnych czasów. Teraz zaczyna się nowy etap badań – wydobyć z dokumentów jak najwięcej informacji na temat Tolkienów z Petershagen, rodziny prapradziadka Profesora Tolkiena.

Symbol zboru Zbawiciela

Plan okolic zboru

Fasada i tył zboru

Plan zboru

Wnętrze zboru i ołtarz główny

Wnętrze zboru

Prawdopodobnie w tej chrzcielnicy ochrzczono Daniela Gottlieba i Johanna Benjamina

Zaroślak przez 1939