Daniel Gottlieb and Dan Godleip

Daniel Gottlieb Tolkien born in Danzig (Gdańsk) c. 1747 and baptized as Lutheran died as Dan Godleip Tolkien, Wesleyan (Methodist) in 1813 in London. Dan Godleip is an interesting Anglicization of German form Daniel Gottlieb. Ha was brother of Johann Benjamin Tolkien, who as John Benjamin Tolkien died as Anglican. Two lives of Two Danzig brothers, immigrants from the Kingdom of Poland who died in London.

And here you can read about the Wesley's Chapel with cemetery where Dan Godleip's grave once was (or maybe still is?).

Lutheran Johann B. Tolkien becomes Anglican John B. Tolkien?

I try to find the traces of the Tolkiens in Danzig/Gdańsk. First I must estimate the Christian denomination of John Benjamin Tolkien. It has not been difficult. On Ancestry.co.uk I have found this book:

Johann Benjamin Tolkien (known to us as John Benjamin Tolkien), great-great-grandfather of J.R.R. Tolkien was a German Lutheran in London in 1784. He belonged to the German Lutheran Community in Savoy, Strand, London (Deutschen Evangelischen Gemeinde in der Savoy in Strand) and there probably was his second wedding with Maria Wall and baptism of their son George William Tolkien on 7 November 1784 who was born few days earlier on 20 October, 1784.

But what is strange 7 years earlier, on 29 April 1777 John Benjamin Tolkien got married for the first time with, Mary Warner (who died in 1779 giving birth to their daughter, Anna Maria Tolkien). That time in the Anglican Church of St James in Clarkenwell, England. Anglican pastor wrote: John Benjamin Tolkien, but Tolkien's own signature is Johann Benjamin Tolkien!

Two years later their second daughter, Anna Maria is baptized in the Lutheran chapel:

Information about the Savoy Lutheran Chapel is here.

Tolkiens from Fischhausen, Kr. Pillau in 19th c.

Some Tolkiens in Danzig (Gdańsk) came from Fischhausen, district Pillau. Fischhausen was called Fyszhuza and Rybaki in Polish, and now in Russian Kaliningrad Oblast it is Primorsk, an important Russian military port. We cannot be sure but there is possibility that Christian Tolkien from Danzig, husband of Eufrisina and father of Daniel Gottlieb Tolkien and John Benjamin Tolkien from London had relatives in Fischhausen, Pillau or other East Prussian village where there is the nest of the Tolkien-related family names.

Johanne Caroline Tolkien, born c. 1826 and her father
Johann Gottfried Tolkien, born c. 1800

Another Tolkien in Danzig!

Source: Ancestry.co.uk

I have found another Tolkien in Gdańsk (Danzig) who was born in Pillau, East Prussia (Polish Piława, Russian Baltijsk) and lived in Sopot (Zoppot) near Gdańsk (Danzig) He is Hermann Franz Tolkien, 24 (born 29 Jul 1867), son of a worker (abeiter) Franz Tolkien and Rosaline, née Kleist-Tolkien from Pillau. 

On 18 Jun 1892 in Danzig Hermann Franz Tolkien gets married Auguste Pauline Kasprzytzki from Katzendorf. Of course he is not (direct) relative of J.R.R Tolkien but this record shows general tendention – the Tolkien's nest is East Prussia, area of Königsberg (Królewiec) where we meet Tolkiens since 16th c.

Interesting is his religion. He is evengelischer.

It is maybe their daughter, Margarete Tolkien from Zoppot (Sopot), born 1899, a clerk using German, who is on the passenger list of SS "Lituania" which travels from Gdańsk to New York and arrives in New York 5 October 1926.

Tolkien to nie tollkühn

English summary: My arguments against the claim that Tolkien = tollkühn 'foolhardy'. In my opinion the name comes from the Slavic-Baltic name of the village *Tolkyn, today Tołkiny, German Tolksdorf, and tollkühn is its folk-etymology.

Widzimy, że Tolkien potrafił się mylić nawet w sprawach swojego nazwiska. Nie ma wciąż dowodu, że kiedykolwiek w tej rodzinie zapisywano je jako Tollkühn. Moim zdaniem, a przede wszystkim zdaniem większości dzisiejszych onomastów owo tollkühn 'brawurowy, szaleńczo odważny' to etymologia ludowa starego niemiecko-pruskiego nazwiska Tolkyn/Tolkien – 'Tołkin, pochodzący z wsi Tolka czyli Tołkin/Tolksdorfu'). Tolkien mógł kierować się tu starymi niemieckimi słownikami nazwisk, gdzie Tolkiena rzeczywiście wyprowadza się od Tollkühn, a także możliwym, może nieuświadomionym uprzedzeniem do Prus (Prusy > Cesarz > Wielka Wojna > utrata przyjaciół nad Sommą). A 'brawurowy' + Saksonia czyli wiele wspólnego z Anglo-Saksonami = to wielka inspiracja dla miłośnika Beowulfa. 

Więcej o etymologii nazwiska Tolkien znajdziecie tutaj.

Nazwisko Tolkien w dokumentach z Prus The Tolkien surname in Prussian documents

Chcę Wam dziś pokazać, jak wygląda nazwisko Tolkien w księgach luterańskich parafii Schönwalde k. Królewca. Tu mamy kobietę, która nazywa się Dorothea Tolckien* i która 21 listopada 1763 wychodzi za mąż za kawalera o imieniu Christoph Kamintzcky z Molsehnen w tej samej parafii.

Przypuszczam, że Tolkienowie w okolice Królewca przybyli z Tołkin (nazywanych w XV w. Tolkyn i Tolkynen), a stamtąd niektórzy Tolkienowie migrowali do Gdańska i potem do Londynu.

__________

* W księgach tej parafii nazwisko to występuje wśród grupy krewnych i powinowatych jako: Tolkien, Tolckien, Tolckin, Tolckyn, Tolkin, Tolkühn, Tollckien, Tollckiehn.

In English:

Today I want to show you how the Tolkien family name looks like in the Lutheran parish books from Schönwalde near Königsberg in East Prussia. Here we have a young woman Dorothea Tolckien** who on November 21, 1763 is married to Christoph Kamintzcky from Molsehnen in the same parish.

I suppose that the Tolkiens came to the region of Königsberg from Tołkiny (German Tolksdorf and in 15th c. Tolkyn and Tolkynen) and from there they migrated to Gdańsk (German Danzig) and then to London.

__________

** In the books of this parish the Tolkien family name occurs as: Tolkien, Tolckien, Tolckin, Tolckyn, Tolkin, Tolkühn, Tollckien, Tollckiehn.

Daniel Gottlieb Tolkien and Johann Benjamin Tolkien, sons of Christian Tolkien from Gdańsk/Danzig!

English summary: There is a solid agrument that Daniel Gottlieb Tolkien was born c. 1746 in Gdansk/Danzig as son of Christian Tolkien and Eufrisina! And that he was John Benjamin Tolkien's brother. A Christian Tolkien had the antiquarian bookshop in Gdańsk/Danzig. Is this Christian Tolkien the same person as Daniel G. Tolkien and John B. Tolkien's father?

Tagnetergaße w Gdańsku
Dziś ul. Tandeta, tolkienowskie miejsce
w stolicy Pomorza!

Kilka dni temu napisał do mnie Tadeusz Andrzej Olszański podając kilka ciekawych informacji, które bez dzisiejszego kontekstu (związanego z moim odkryciem z nocy z 15 na 16 grudnia 2016 – patrz tutaj), nie miały jeszcze tak doniosłego znaczenia. Tadeusz napisał mi o wpisie na forum TheOneRing.net (źródło), w którym jest mowa o pewnym Ludwigu Tollkienie (1733 – 10 maja 1773; jego żoną była Maria Elisabeth Komm, ur. 1738) ze wschodniopruskiej wioski Pogauen (dziś Wysokoje w Obwodzie Kaliningradzkim), 18 km na wschód od Królewca, który był ojcem: Johanna Friedricha Tollkiena (ur. 1759), Carla Ludwiga Tollkiena (1761–1764), Daniela Christopha Tollkiena (ur. 30 października 1763), Johanna Christiana Tollkiena (1764–1764), Anny Charlotty Tollkien (1767-1770) i Anny Elisabeth Tollkien (ur. 1770) – źródło FamilySearch. Podkreśliłem nazwiska synów Ludwiga, którzy mają pierwsze imiona podobne do naszych angielskich Tolkienów i nie znamy dat ich śmierci (więc zapewne opuścili parafię, a może nawet Prusy Wschodnie).

Czy są to nasi Daniel Gottlieb Tolkien i jego brat John Benjamin Tolkien – pewny prapradziadek J.R.R. Tolkiena? Nie zgadzają się daty urodzin i drugie imiona! Czyli to nie ta linia...

Ale oto mamy kolejny ciekawy wpis:

I just received photcopies of the Naturalization Bill. Beautiful calligraphy and some exciting content. I now believe that Daniel was the brother of John Benjamin. clock-and watch-maker, JRRT's great-grandfather, and so the information might be very exciting! (Not the same as his grandfather, also John Benjamin)

Daniel, Protestant, was born in "Dantzig" (Gdansk, Poland!!!) the son of Christian and Eufrisina. I also just found out that he was 67 when he died in 1813, and so must have been born ca. 1746.

W tym samym wątku na forum dyskusyjnym TheOneRing.net możemy przeczytać o samym akcie naturalizacji Daniela Tolkiena, który nastąpił w 1794 za panowania króla Jerzego III i jest zachowany w brytyjskich archiwach. Oto istotna część tego wpisu:

In the House of Lords Record Office there is a Private Bill of Naturalization for Daniel Tolkien. The file is listed as Private Act, 34 George III, c.17-ref. HL/PO/PB/1/1794/34G3n49- date:1794. This is also found in the House of Lords Journal Office Main Papers. This is listed as Main Papers-ref. HL/PO/JO/10/7/957- date: 12 Feb 1794-27 Feb 1794. The content list shows that Tolkien's Naturalization Bill is dated 12 Feb. Annexed : Petition for Bill of Daniel Tolkien. Daniel Tolkien also appeared in the Hackney Archives Department: Small Collections. There is found a bundle of 8 documents under Deeds & Correspondence-ref. M4147/1-8. The description is that the contents concering the will of Daniel Tolkien, furrier (d.1813) and provisions made concerning his widow, Ann, who had the house in Hoxton Town and monies from leasehold property Nos. 7-9 inc Cumberland Street, Hackney Road [later Scawfell Street]. One of Tolkien's daughters, Maria, married David Wotherspoon, who died before 1823, at which time she married Edwin Cuthbert. A settlement was drawn up at this time, which Cuthbert later defaulted on and was imprisoned in the Marshalsea for debt in the same year. The documents include Tolkien's will, correspondence and receipts and a bond in which David Wotherspoon was involved in 1820 concerning rate collection in Clapham.

Tymczasem w Gedanopedii, internetowej encyklopedii Gdańszczan, mamy jednego jedynego Tolkiena – Christiana Tolkiena – który w latach 1808–1817 prowadził antykwariat "Tolkien" w Gdańsku przy ulicy Tagnetergasse 11, dziś ul. Tandeta – w 1808 oraz przy Kleine Scharmachergaße 3, dziś ul. Teatralna – w 1817.

Informacja o antykwariacie "Tolkien" w Gdańsku w latach 1808–1817 (Gedanopedia)

Poszukiwania trwają dalej. Zakładam, że Christian Tolkien mógł przybyć do Gdańska z okolic Królewca. Szukam teraz kolejnych śladów...

Daniel Gottlieb Tolkien 1747 (Gdańsk!) – 1813 (London, England)

Daniel Gottlieb Tolkien
Birth:  1747 - Prussia (Germany)
Death:  May 1813 - London, England
Marriage:  07 Apr 1782 - St. Sepulchre, London, England
Spouse:  Ann Austen Austin

Widzicie co znalazłem? Odkrycie stulecia! Krewny J.R.R. Tolkiena, który urodził się w... PRUSACH. Chodzi o tak zwane Prusy Zachodnie, a konkretnie o miasto... Gdańsk (Danzig)! 

Daniel Gottlieb Tolkien (1747, Gdańsk – 1813, Londyn) był bratem wspomnianego już na blogu Johna Benjamina Tolkiena (1753-1819). Być może ich ojciec (nieznany jeszcze z imienia – ale znajdę go!) przybył do Anglii z Danielem, a John urodził się już w Londynie. Dan (bo tak go w skrócie nazywano) ożenił się 7 kwietnia 1782 z Ann Austen (która była świadkiem na ślubie brata Daniela, Johna) w kościele St Sepulchre w londyńskim Holborn (pierwszy angielski kościół rodziny Tolkienów w Anglii).

Gdy Daniel ma 37 lat, rodzi się jego pierwsze dziecko – Daniel George Tolkien (1784–1815). Potem pojawia się córka, Martha Tolkien (1788–1819), syn Charles Tolkien (1789–), John Henry Tolkien (1795–1820). Tolkienowie mieszkają wtedy przy Castle Beynard w Londynie. Wkrótce rodzi się kolejna córka, Charlotte Tolkien (1797–1817) i rodzina przenosi się do dystyktu (ang. precinct) The Ward of Cheap w Londynie. Z kolei rodzi się syn, James Tolkien (1800–), a potem jeszcze Ann i Marie.

W 1803 Daniel z rodziną mieszkał przy kościele St Paul w Covent Garden, a w 1811 przy Hoxton Square 12 (12 Hoxton-sq, London). Gorliwie płacił podatki londyńskiemu fiskusowi. Zmarł w wieku 66 lat w Londynie w maju 1813 i pochowano go 2 czerwca tego roku na cmentarzu przy City Road w Londynie. Był członkiem Kościoła Wesleyańskiego (nonkonformistą). Dokument z jego pogrzebu ma następujące dane: "Piece 4333: City Road, City Road Chapel (Wesleyan), 1779-1839".

Adres pana Daniela Tolkiena w 1811

Podatek płacony przez Daniela Tolkiena w 1803
St Paul, Covent Garden

Pogrzeb Daniela Gottlieba Tolkiena

Reinhold (Ronald) Tolkien w Lubece w 1699! Tolkienowie migrują na zachód!

English summary: great discovery this evening! I have found Reinhold Tolkien from Luebeck 1699 (Jakobikirche). Do you know that Reinhold has its English equivalent? – it is Ronald. Ronald is traditional name in the family of Professor Tolkien! It is the record of Andreas Tolkien baptism in Jakobikirche, Luebeck. Maybe it was Andreas Tolkien who emigrated to England in 18th c.? I hope we can resolve this puzzle!

Nie umiem do końca odcyfrować tego zapisu (pomożecie?), ale mamy tam luterańskiego garbarza (niem. Lohgerber) Reinholda Tolkiena, która mieszka w Lubece (teren Holsztyna, blisko Dolnej Saksonii!), i który w poniedziałek 25 września 1699 w kościele Jakuba (Jakobikirche) chrzci swojego syna. Uwaga uwaga! Reinhold ma angielski odpowiednik! – to imię Ronald popularne w rodzinie Profesora Tolkiena! (geneza imion Reinhold i Ronald).

Tolkienowie z Prus Wschodnich, z okolic Królewca też oczywiście byli w tym czasie luteranami! Moja teza zaczyna się potwierdzać? Piszę od lat o tym, że pierwsi Tolkienowie pochodzili z Tołkin (Tolksdorfu), potem migrują w okolice Królewca, a potem migrują do portów hanzeatyckich aż w XVIII w. znajdują nową ojczyznę w Anglii.

Jakobikirche, Lubeka

Wydaje mi się, że mamy krewnego J.R.R. Tolkiena.

Gravell & Tolkien, XVIII-XIX w.

John Benjamin Tolkien, prapradziadek Profesora był współwłaścicielem londyńskiej firmy konstruktorów zegarów Gravell & Tolkien. Wykupiłem dziś za 100,- zł dostęp do najszerszej liczby rekordów genealogicznych. Doceńcie to... (uśmiech)